تحلیل جهت‌گیری تمدنی طرح توسعه حمل‌ونقل محور شهرداری تهران و اثرات آن بر شهروندان تهرانی

محتاج الله یزدی, امین; شکوهی بیدهندی, محمدصالح; ثمودی, شقایق

تحلیل جهت‌گیری تمدنی طرح توسعه حمل‌ونقل محور شهرداری تهران و اثرات آن بر شهروندان تهرانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

² استادیار، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

چکیده

یکی از رویکردهایی که در دهه‌های گذشته برای حل مشکلات شهرها در ادبیات نظری و تجارب جهانی شهرسازی مطرح شده، رویکرد توسعه حمل‌ونقل محور (TOD) است. توسعه حمل‌ونقل محور، راهبردی است که نوشهرگرایان آمریکایی برای ایجاد فضاهای متراکم، پیاده‌محور و متنوع در مجاورت ایستگاه‌های حمل‌ونقل عمومی در حومه‌های پراکنده شهری مطرح کرده‌اند‌. شهرداری تهران نیز از این عنوان استفاده کرده و اعلام کرده که توسعه حمل‌ونقل محور را با اهدافی چون نوسازی، تأمین مالی مترو و مسکن و تحقق شهرسازی ایرانی- اسلامی در اطراف ایستگاه‌های متروی درون شهر تهران دنبال می‌کند. بااین‌حال، ابهامات و نگرانی‌ها در مورد پیامدهای اجتماعی، فرهنگی، زیست‌محیطی و عدم تطابق احتمالی با هویت بومی، ارزیابی دقیق پیش از اجرای کامل را ضروری می‌سازد. این پژوهش با هدف تحلیل اثرات بالقوه طرح توسعه حمل‌ونقل محور شهرداری تهران بر محلات و سبک زندگی شهروندان، از دیدگاه ذی‌نفعان محلی، صورت گرفته است. بدین منظور در یک طبقه‌بندی کلان از جهت‌گیری‌های تمدنی نظریات اجتماعی، سه جهت‌گیری اصلی شامل استیلا (متکی بر ترس)، بازار (متکی بر طمع) و اخوت (متکی بر محبت) صورت‌بندی شده و تلاش شده که مشخص شود ایده توسعه حمل‌ونقل محور به کدام یک از این سه دسته نظریه اجتماعی نزدیک‌تر است. بدین منظور، تحقیق حاضر پیمایش کمی داده‌ها را از طریق پرسش‌نامه از ۳۷۸ نفر از ساکنین، شاغلین و رهگذران در شعاع ۸۰۰ متری چهار ایستگاه منتخب مترو (میرداماد، مدافعان سلامت، شهید قدوسی، شهرک شریعتی) در دستور کار قرار داده است. نتایج نشان داد که از نظر پرسش‌شوندگان، اجرای طرح توسعه حمل‌ونقل محور در شهر تهران، الگوی نظریه اجتماعی بازار را ترویج خواهد کرد و شهر را از نظام اجتماعی اخوت دور خواهد ساخت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

معماری و شهرسازی

عنوان مقاله [English]

An Analysis of the Civilizational Orientation of the Tehran Municipality's Transportation-Oriented Development Plan and its Effects on the Neighborhoods and Lifestyles of Tehrani Citizens.

نویسندگان [English]

amin mohtajallah yazdi ¹
Mohammadsaleh Shokouhibidhendi ²
shaghayegh samoodi ¹

¹ Master's Student in Regional Planning, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran

² **Assistant Professor, Department of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran

چکیده [English]

One of the approaches proposed in the theoretical literature and global urban planning experiences in recent decades to solve urban problems is the Transportation-Oriented Development (TOD) approach. TOD is a strategy put forward by American New Urbanists to create dense, pedestrian-oriented, and mixed-use spaces adjacent to public transportation stations in sprawling urban suburbs. The Municipality of Tehran has also adopted this title, announcing that it will pursue transportation-oriented development with objectives such as urban regeneration, financing for the metro and housing, and the realization of Iranian-Islamic urbanism around metro stations within the city of Tehran. However, ambiguities and concerns regarding its social, cultural, and environmental consequences, as well as a potential mismatch with local identity, necessitate a thorough evaluation before full implementation.
This research aims to analyze the potential effects of the Tehran Municipality's "Transportation-Oriented Development" plan on the neighborhoods and lifestyles of citizens, from the perspective of local stakeholders. For this purpose, within a broad classification of civilizational orientations in social theories, three main orientations have been formulated: "Domination" (reliant on fear), "Market" (reliant on greed), and "Fraternity" (reliant on love). An effort has been made to determine which of these three categories of social theory the idea of transportation-oriented development most closely aligns with.
To this end, the present study conducted a quantitative data survey using a questionnaire administered to 378 residents, employees, and passersby within an 800-meter radius of four selected metro stations (Mirdamad, Modafe'an-e Salamat, Shahid Quddusi, and Shahrak-e Shariati). The results indicated that, according to the respondents, the implementation of the transportation-oriented development plan in Tehran will promote the "Market" social theory model and distance the city from the "Fraternity" social system.

کلیدواژه‌ها [English]