تأثیر گردشگری مذهبی در تحقق الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت (مطالعه موردی: شهر آران و بیدگل)

خانی آرانی, مصطفی; شاطریان, محسن

تأثیر گردشگری مذهبی در تحقق الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت (مطالعه موردی: شهر آران و بیدگل)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ کارشناسی ارشد اکوتوریسم، گروه جغرافیا و گردشگری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

² استاد، گروه جغرافیا و گردشگری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

چکیده

گردشگری مذهبی به‌عنوان یکی از پررونق‌ترین گونه‌های گردشگری، به‌دلیل ویژگی‌های معنوی و فرهنگی، نقش مهمی در توسعه اقتصادی، فرهنگی-اجتماعی، کالبدی و زیست‌محیطی مناطق دارد. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر گردشگری مذهبی در تحقق الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در شهر آران و بیدگل انجام شده است. این شهر با برخورداری از اماکن مذهبی و آیین‌های سنتی، ظرفیت بالایی برای توسعه گردشگری مذهبی دارد. با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد کمی، داده‌ها از طریق پرسشنامه‌ای با مقیاس لیکرت از ۳۸۲ نفر از ساکنان شهر جمع‌آوری و با نرم‌افزارهای SPSS و AMOS تحلیل شد. نتایج آزمون T تک نمونه‌ای نشان داد که شاخص‌های اقتصادی (میانگین 76/2)، فرهنگی-اجتماعی (76/2)، کالبدی-فضایی (90/2) و زیست‌محیطی (79/2) تأثیر کمتری از حد انتظار (۳) در تحقق الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت داشته‌اند. مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان داد که شاخص کالبدی-فضایی با بار عاملی 95/0 بیشترین تأثیر را دارد. این یافته‌ها حاکی از وجود موانعی مانند ضعف زیرساخت‌ها و مدیریت ناپایدار است. پیشنهادات پژوهش شامل تقویت زیرساخت‌های کالبدی، مدیریت اثرات زیست‌محیطی، ارتقای آگاهی فرهنگی و حمایت از کسب‌وکارهای محلی است. این مطالعه بر ضرورت سیاست‌گذاری برای بهره‌برداری بهینه از ظرفیت‌های گردشگری مذهبی در راستای تحقق الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت تأکید می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

معماری و شهرسازی

عنوان مقاله [English]

The Impact of Religious Tourism on Realizing the Iranian-Islamic Model of Progress (Case Study: Aran and Bidgol City)

نویسندگان [English]

Mostafa Khani Arani ¹
mohsen shaterian ²

¹ Master’s in Ecotourism, Department of Geography and Tourism, Faculty of Natural Resources and Earth Sciences, University of Kashan, Kashan, Iran.

² Professor, Department of Geography and Tourism, Faculty of Natural Resources and Earth Sciences, University of Kashan, Kashan, Iran.

چکیده [English]

Religious tourism, as one of the most thriving forms of tourism, plays a significant role in the economic, socio-cultural, physical, and environmental development of regions due to its spiritual and cultural characteristics. This study aims to investigate the impact of religious tourism on realizing the Iranian-Islamic model of progress in the city of Aran and Bidgol. The city, endowed with religious sites and traditional rituals, holds substantial potential for developing religious tourism. Employing a descriptive-analytical method and a quantitative approach, data were collected from 382 residents using a Likert-scale questionnaire and analyzed with SPSS and AMOS software. The results of the one-sample T-test indicated that the economic (mean = 2.76), socio-cultural (2.76), physical-spatial (2.90), and environmental (2.79) indicators had a lower impact than the expected threshold (3) on achieving the Iranian-Islamic model of progress. Structural equation modeling revealed that the physical-spatial indicator, with a factor loading of 0.95, had the most significant impact. These findings suggest barriers such as inadequate infrastructure and unsustainable management. The study proposes enhancing physical infrastructure, managing environmental impacts, raising cultural awareness, and supporting local businesses. It underscores the necessity of policy-making to optimally utilize the potential of religious tourism in line with the Iranian-Islamic model of progress.

کلیدواژه‌ها [English]