تبیین مفهوم پیشرفت در چهارچوب نظریه تمدنی مقام معظم رهبری: خوانشی تحلیلی از بیانیه گام دوم

اخوان نیلچی, نفیسه; ذوالفقاری, یاسر

doi:10.47176/cir.2507.1281

تبیین مفهوم پیشرفت در چهارچوب نظریه تمدنی مقام معظم رهبری: خوانشی تحلیلی از بیانیه گام دوم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

نفیسه اخوان نیلچی ¹

یاسر ذوالفقاری ²

¹ دکترای تخصصی، آینده پژوهی مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

² کارشناسی ارشد مدیریت، دانشگاه جامع امام حسین علیه السلام، تهران، ایران

10.47176/cir.2507.1281

چکیده

در قرن معاصر، گفتمان مسلط توسعه- با خاستگاه غربی- با بازتعریف پارادایم پیشرفت در چارچوب مدرنیته، آن را به شاخصی جهان‌شمول برای سنجش وضعیت کشورها تبدیل نموده است. این پارادایم با تقلیل فرآیند توسعه به الگوی خطی غربی‌سازی، ضمن نادیده انگاشتن مبانی تمدنی- فرهنگی جوامع غیرغربی، معیارهای توسعه را منحصراً در شاخص‌های کمّی اقتصادی محدود ساخته است. چنین رویکردی نه‌تنها ابعاد هنجاری و عدالت بنیاد پیشرفت را مغفول می‌گذارد، بلکه با نفی تکثر الگوهای توسعه، نوعی امپریالیسم نظری را در عرصه مطالعات توسعه تثبیت نموده است. انقلاب اسلامی ایران با طرح گفتمان بدیل «پیشرفت اسلامی-ایرانی» و با شعار بنیادین استقلال تمدنی (نه شرقی، نه غربی)، مبانی معرفتی جدیدی در عرصه نظریه‌پردازی توسعه ارائه نموده است. این پژوهش با اتخاذ روش تحلیل مضمون و با تمرکز بر منظومه فکری مقام معظم رهبری، درصدد است مؤلفه‌های کلیدی الگوی پیشرفت اسلامی-ایرانی را در چارچوب نظریه تمدنی ایشان مورد واکاوی قرار دهد. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که پیشرفت «صیرورت نیل به حیات طیبه» تعریف می‌شود که در چارچوب نظریه تمدنی، حرکتی پویا، چندبعدی و غایت‌گرا را ترسیم می‌نماید. تطبیق ابعاد چهارگانه (فکر، علم، زندگی، معنویت) با مؤلفه‌های هفت‌گانه بیانیه گام دوم و ابعاد پیشرفت در تحلیل مضمون بیانات مقام معظم رهبری در مورد پیشرفت نشان می‌دهد که؛ چارچوب کلی پیشرفت کشور برگرفته از معنویت، فکر و علم و پژوهش است که در عرصه‌های مختلف زندگی می‌بایست ظهور و بروز داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

الگوی پیشرفت اسلامی- ایرانی

توسعه

پیشرفت

تحلیل مضمون

بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی

موضوعات

علوم انسانی اسلامی

عنوان مقاله English

Explaining the concept of progress within the framework of the Supreme Leader's civilizational theory: An analytical reading of the Second Step Manifesto of the Islamic Revolution

نویسندگان English

nafise akhavan nilchi ¹

yaser zolfaghari ²

¹ PhD Candidate in Futures Studies (Political Studies of the Islamic Revolution), Shahed University, Tehran, Iran.

² Master of Management, Imam Hossein University, Tehran, Iran

چکیده English

In the contemporary century, the dominant discourse of development - with Western origins - has redefined the development paradigm within the framework of modernity, transforming it into a universal indicator for measuring the status of countries. By reducing the development process to a linear pattern of Westernization, this paradigm has limited development criteria exclusively to quantitative economic indicators, while ignoring the civilizational-cultural foundations of non-Western societies. Such an approach not only neglects the normative and justice-based dimensions of progress, but also, by denying the plurality of development models, has established a kind of theoretical imperialism in the field of development studies. The Islamic Revolution of Iran, by proposing an alternative discourse of "Islamic-Iranian progress" and with the fundamental slogan of civilizational independence ("neither Eastern nor Western"), has presented new epistemological foundations in the field of development theorizing. This research, adopting the Sterling content analysis method and focusing on the Supreme Leader’s intellectual system, seeks to analyze the key components of the Islamic-Iranian progress model within the framework of his civilizational theory. The research findings indicate that progress is defined as “the process of achieving a good life,” which, within the framework of civilizational theory, depicts a dynamic, multidimensional, and teleological movement. Matching the four dimensions (thought, science, life, spirituality) with the seven components of the Second Step Statement and the dimensions of progress in the content analysis of the Supreme Leader’s statements on progress shows that; the overall framework of the country’s progress is derived from spirituality, thought, science, and research, which must emerge and manifest in different areas of life.

کلیدواژه‌ها English

Islamic-Iranian progress model

development

progress

theme analysis

the Second Step Manifesto of the Islamic Revolution

Abedi Jafari, H., Taslimi, M. S., Faghihi, A., & Sheikhzadeh, M. (2011). Thematic analysis and thematic networks: A simple and efficient method for exploring patterns embedded in qualitative data. Strategic Management Thought, 5(2), 151–198. [In Persian]

Alavi, P. (2007). Political communication: Communication, development, and political participation (2nd ed.). Tehran, Iran: Oloum-e Novin Publications. [In Persian]

Attride-Stirling, J. (2001). Thematic networks: An analytic tool for qualitative research. Qualitative Research.

Basirinia, A., & Malekouti, S. (2019). Examining the role of foresight in progress from the perspective of the Second Phase of the Islamic Revolution Statement, with an emphasis on its domestic and international dimensions. Journal of Islamic Human Sciences Studies, (18), 133–158. [In Persian]

Baudrillard, J. (1992). The Illusion of the End. Stanford University Press.

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology.

Braun, V., & Clarke, V. (2013). Successful qualitative research: A practical guide for beginners. SAGE.

Clifford, J. (1988). The Predicament of Culture. Harvard University Press.

Costanza, R. et al. (2009), Beyond GDP: The Need for New Measures of Progress, Boston University, [https://www.bu.edu/pardee/files/documents/PP-004-GDP.pdf](https://www.bu.edu/pardee/files/documents/PP-004-GDP.pdf

Faghihi, A., & Alizadeh, M. (2005). Validity in qualitative research. Farhang-e Modiriat (Management Culture), 3(9), 5–20. [In Persian]

Foucault, M. (1975). Discipline and Punish. Pantheon Books.

Ghazi Mirsaeed, M. (2016). The concept of development and progress in the thought of the Supreme Leader (May God Protect Him). Journal of Islamic Management, 24(3), 91–116. [In Persian]

Giddens, A. (2000). Sociology (M. Sabouri, Trans.). Tehran, Iran: Ney Publications [In Persian]

Golshani, M. (2019). Scientific production within the framework of a monotheistic worldview. In The Second Phase of the Islamic Revolution dossier. KHAMENEI.IR. [In Persian]

Harvey, D. (1989). The Condition of Postmodernity. Blackwell.

Jameson, F. (1991). Postmodernism, or The Cultural Logic of Late Capitalism. Duke University Press.

Khademi, A., & Taqizadeh, F. (2019). A conceptual model of the concept of women in the discourse of the Islamic Revolution: A case study of Ayatollah Khamenei's intellectual framework. Journal of Woman in Development and Politics, 17(2), 257–277. [https://doi.org/10.22059/jwdp.2019.276923.1007598](https://doi.org/10.22059/jwdp.2019.276923.1007598) [In Persian]

Lyotard, J-F. (1979). The Postmodern Condition. Manchester University Press.

Movahedi, M. (2004). Identifying the characteristics of the Islamic national culture. Tehran, Iran: Secretariat of the Supreme Council of the Cultural Revolution, Cultural Commission. [In Persian]

Mowlana, H. (1992). Transition from modernity (Y. Shokrkhah, Trans.). Tehran, Iran: Center for Media Studies and Development. [In Persian]

Nazarpour, M. (1999). Values and development: A case study of the Constitution of the Islamic Republic of Iran. Tehran, Iran: Institute for Islamic Culture and Thought. [In Persian]

Office for the Preservation and Publication of the Works of Grand Ayatollah Sayyid Ali Khamenei. (n.d.). KHAMENEI.IR. [https://english.khamenei.ir](https://english.khamenei.ir) [In Persian]

Parsania, H. (2006). Science and philosophy. Tehran, Iran: Organization for Publication of the Institute for Islamic Culture and Thought. [In Persian]

Qaraati, M. (2004). Tafsir Noor (11th ed.). Tehran, Iran: Markaz-e Farhangi Dars-haei az Quran (Cultural Center for Lessons from the Qur'an [In Persian]

Said, E. (1978). Orientalism. Pantheon Books.

Sanchouli, Z. (2013). Explaining the nature of the Islamic-Iranian model of progress. Journal of Islamic-Iranian Progress Studies, 2(3), 1–28. [In Persian]

Sarabadani Tafreshi, H., Sajjadieh, S. A., Mostafavi Sani, A., & Torabzadeh Jahromi, M. S. (2020). The Islamic theory of social justice: A new exposition from the perspective of contemporary Islamic thinkers. Tehran, Iran: Imam Sadiq University Press. [In Persian]

Shahriari, M. (2018). The philosophy of being revolutionary. Tehran, Iran: Nahzat-e Narm Afzari, affiliated with Enghelab-e Eslami Publications. [In Persian]

Taylor, C. (2006). Three malaises of modernity (H. Shadi, Trans.). Allameh Quarterly, (12), 125–145. [In Persian]

Teymouri, R., Abdollahzadeh, H., & Kaveh Pishghadam, M. K. (2023). The definition of progress and the ways to achieve it from the perspective of the Supreme Leader based on Laclau and Mouffe's discourse theory. Journal of Policy Research in the Transformation of the Humanities, 1(1), 63–88. [In Persian]